Review sách Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (Deepak Chopra)

Trong tác phẩm “Làm thế nào để nhận biết Thượng đế”, bác sĩ Deepak Chopra tập trung phân tích bản tính của Thượng đế (God) dựa trên nền tảng tổng hợp kiến thức về tâm lý học, khoa học thần kinh, triết học và tâm linh.

Người review: K. Darbey

Thông tin tác giả: Karen Darby hiện sinh sống tại Essex, Anh Quốc, là độc giả lâu năm của các đầu sách về tâm linh. Cô xem Deepak Chopra, Diana Cooper, Jamie Sams, Neale Donald Walsch, Isabel von Fallois và Wayne Dyer là những “người thầy” truyền cảm hứng cho mình. Đây là bài phê bình đầu tiên của Karen về lĩnh vực tâm linh, thể loại sách cô yêu thích nhất, và cô hy vọng sẽ có thể tiếp tục viết thêm về nó trong tương lai.

Đã bao giờ bạn – giống như tôi – từng tự hỏi bản thân: Tại sao hai cá nhân cùng có mối quan tâm về tâm linh lại không thể thấu hiểu – hoặc chí ít là cảm thông – với niềm tin và quan điểm của đối phương?

Nếu người này xem một tư tưởng/ hoạt động là thú vị và cần thiết cho sự phát triển nội tâm, thì người kia lại xem nó chỉ là lời lẽ “sáo rỗng” hoặc suy đoán “viển vông”.

Nếu một cá nhân cảm thấy việc suy niệm về chu kỳ luân chuyển của bốn mùa trong các nghi lễ Wicca là một trải nghiệm mang tính “siêu thoát”, thì người khác lại tìm thấy trải nghiệm tương tự thông qua chiêm nghiệm bản thể vũ trụ và nghiên cứu khoa học. (nhân tiện, liệu rằng lý thuyết 10 chiều không gian của TS. Michio Kaku có thực sự đúng không? Hay phải chăng vũ trụ còn được cấu thành từ nhiều chiều hơn thế nữa?)

Một số người khác nữa thì có được cảm thức về cái vô hạn qua việc lắng nghe âm thanh và nhịp điệu của Đại chuông tụng kinh. (The Great Bell Chant)

Thượng đế không phải của riêng ai

Tới đây, tôi tin rằng bạn có thể hiểu được điều tôi muốn nói. Về cơ bản, chúng ta đều là con người, nhưng tiếng gọi và hành trình tâm linh của chúng ta thì không ai giống ai cả.

Nếu chỉ đơn thuần cho rằng những khác biệt này là “do văn hóa” thôi thì chưa đủ. Hẳn là nền tảng văn hóa chắc chắn có ảnh hưởng đáng kể, nhưng thực tế ngày nay, nhiều người đang tự sáng tạo ra những con đường phát triển nội tâm rất riêng, tổng hợp từ nhiều truyền thống khác nhau.

Có lẽ sẽ không ngoa khi nói rằng, cả thế giới có bao nhiêu người thì cũng có bấy nhiêu phương thức thực hành tâm linh tương ứng. Thế nên, việc mỗi người có một quan điểm riêng biệt về Đấng Tạo Hóa/ Thượng đế là điều vô cùng dễ hiểu.

Bác sĩ Deepak Chopra đã phân tích chi tiết về hiện tượng này trong tác phẩm Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (tiếng Anh: How to Know God – The Soul’s Journey into the Mystery of Mysteries). Cuốn sách của ông mang đến một cái nhìn tổng quan về vòng xoáy phản chiếu và phóng chiếu khiến nhân loại không ngừng trăn trở với những câu hỏi “không có lời giải”. Đây là những vấn đề mà bất cứ ai trên hành trình tìm kiếm chân lý đều không thể bỏ qua.

Review sách Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (Deepak Chopra)

Bản năng của con người là khao khát trật tự

Theo Chopra, trên hành trình thấu hiểu vũ trụ và vị trí của chúng ta trong đó, nhân loại mang trong mình một khao khát đầy bản năng – đó là trật tự phải chiến thắng sự hỗn mang. Quả thực, nhu cầu này chính là tiền đề căn bản cho sự phát triển của con người.

Trong suốt quá trình tiến hóa, não bộ và hệ thần kinh đã được lập trình để hướng đến giải đáp những câu hỏi hiện sinh như “Chúng ta là ai?“, “Chúng ta đến từ đâu?”, và “Tại sao chúng ta lại có mặt trên mặt đất này?”, cũng như định hình nhận thức của ta về những lực lượng bí ẩn, vô hình đã tạo nên vạn vật.

Chính khi tìm cách đáp ứng mong muốn đó, nhận thức của cá nhân về Thượng đế (God) cũng nảy sinh, tương ứng với vị trí hiện tại của họ trên hành trình phát triển cá nhân.

Nói cách khác, quan niệm của cá nhân về Thượng đế luôn có mối tương quan sâu sắc với trạng thái ý thức của họ.

Review sách Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (Deepak Chopra)

Bác sĩ Chopra chia hành trình phát triển của nhận thức thành bảy giai đoạn. Mỗi giai đoạn tương ứng với một cấp độ trong ý niệm của cá nhân về Thượng đế, từ một vị “Thượng đế đấng bảo hộ” (God the protector) cho đến “Thượng đế như một hữu thể thuần khiết”. (God of pure being)

Thượng đế thay đổi hình tướng của Ngài để phù hợp với cách chúng ta nhìn nhận Ngài.

Deepak Chopra

Lời kêu gọi tự phản ánh & chiêm nghiệm

Thoạt nhìn, ý tưởng trên đây có vẻ thật hiển nhiên – nhưng khi thực sự suy ngẫm về nó, tôi không thể không bị tác động sâu sắc và cảm thấy cần thiết phải xem lại chính mình.

Đột nhiên, tôi ý thức được rằng mọi lời nói và hành động thường ngày của mình đều góp phần vào quá trình kiến tạo thực tại cá nhân. Và tôi hiểu ra tại sao người ta vẫn nói rằng “học cách kiểm soát suy nghĩ là hình thức cầu nguyện tối thượng”.

Mặt khác, tôi cũng đi đến chỗ thấu hiểu tầm quan trọng của việc quan tâm đến động cơ hành động của tha nhân.

• Vì sao một người bị ám ảnh bởi các chi tiết nhỏ nhặt trong các văn bản cổ xưa đến như vậy?
• Vì sao họ lại tỏ ra ác cảm khi nghe một cách giải thích “phi truyền thống” về thực hành tâm linh của giáo hội?
• Vì sao họ cứ khăng khăng rằng “thời gian là tất cả”?

Điểm chung mà tất cả bọn họ đều chia sẻ – đó là mối quan tâm sâu sắc với chân lý và các niềm tin cá nhân kiên định; xét từ thế giới quan của họ, những thứ đó quan trọng không kém gì hơi thở vậy.

Review sách Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (Deepak Chopra)

Tính đa tầng của thực tại

Điều quan trọng là chúng ta phải cẩn thận xem xét các sắc thái tinh tế của nhận thức về thực tại trong suốt những năm tháng cuộc đời. Trong quá trình đó, việc suy niệm về câu hỏi “Tôi đã dâng hiến lòng trung thành của mình cho vị Thượng đế nào?” có thể đưa ta đến gần bản thể của tâm hồn hơn bất kỳ câu hỏi nào khác.

Làm thế nào ta có thể có được một góc nhìn rộng – đủ để bao quát tất cả? Theo Chopra, câu trả lời nằm ở việc nhìn nhận thực tại “như một bức tranh đa tầng”.

• Thực tại vật chất (Physical Reality): Thế giới mà ta cảm nhận được thông qua ngũ quan.
• Thực tại lượng tử (Quantum Reality): Vùng chuyển tiếp nơi năng lượng sẵn sàng được chuyển hóa thành hình tướng cụ thể.
• Thực tại tâm linh (Virtual Reality): Chiều kích căn bản vượt ra khỏi các chiều không gian của vật chất và vật lý lượng tử, nơi thời gian và không gian không còn tồn tại nữa.

Từ góc nhìn mở rộng này, chúng ta sẽ có thể hiểu được những quan sát siêu thường xuất hiện ở các cấp độ nhận thức cao hơn của con người. Và ta sẽ không còn lý do để nghi ngờ tính xác thực của thực tại mà người khác trải nghiệm được – chỉ đơn giản vì “tôi không thể nhìn thấy/ cảm thấy nó”.

Review sách Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (Deepak Chopra)

Bản tính nhị nguyên của linh hồn: Jiva (bản ngã cá nhân) và Atman (bản ngã chân thực)

Phân tích tổng quan về sự phát triển của con người, những thách thức mà nhân loại phải đối mặt, cũng như cách con người nhìn nhận về Thượng đế – đây là những phần nội dung “đắt giá” trong sách, đủ để tác động đáng kể đến quan điểm sống của độc giả. Mặt khác, sách cũng chia sẻ những góc nhìn giá trị về sự hình thành của thế giới quan cá nhân.

Dựa trên giáo lý kinh Veda cổ đại, bác sĩ Chopra đã trình bày ý tưởng về “tính nhị nguyên thiết yếu của linh hồn” – một quan niệm ít phổ biến trong văn hóa phương Tây. Theo ông, bản chất thực sự của linh hồn được cấu thành từ hai khía cạnh sau:

• Jiva: Linh hồn cá nhân trải qua nhiều kiếp sống – để cuối cùng đạt tới sự giác ngộ toàn diện về Thượng đế.
• Atman: Linh hồn thuần khiết, vĩnh hằng và bất biến, được tạo nên từ bản thể của Thượng Đế, luôn kết hiệp với Thần tính.

Khi đọc tới đoạn này, tôi không khỏi nhận ra một nghịch lý. Mọi nỗ lực và mục tiêu mà cá nhân theo đuổi, trong ảo ảnh của họ về không – thời gian, cuối cùng đều nhằm mục đích “nhớ lại bản ngã đích thực của chính mình“.

Khi chúng ta ngừng đồng nhất bản thân với danh tính nhất thời, ta sẽ có thể đi sâu hơn vào cội nguồn tâm linh và định nghĩa lại bản thân như một phần của cõi vĩnh hằng.

Review sách Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (Deepak Chopra)

Tâm thế phù hợp khi đối diện với cái tôi (ego)

Tôi phải thú nhận điều này: tôi đã mất gần 10 năm để thực sự hiểu và chấp nhận ý tưởng độc đáo của bác sĩ Chopra.

Những chân lý được trình bày trong sách không phải lúc nào cũng dễ tiếp thu, và lòng tự ái của tôi đã bị “tổn thương” nặng nề nhiều lần – mỗi khi tôi nhận ra bản thân đang hành xử theo cái tôi ích kỷ (ego), không phải như bậc giác ngộ mà tôi hằng mong muốn trở thành.

Nhưng trái ngược với quan niệm phổ quát – vốn xem cái tôi là “kẻ thù” cần “loại bỏ”, bác sĩ Chopra cho rằng ta nên có cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn.

Bằng cách tập trung vào những gì thực sự có ý nghĩa, chúng ta sẽ có thể dễ dàng quan sát cách mà bản ngã nhỏ bé chấp nhận ảo tưởng như là hiện thực – để từ đó nhắc nhở nó đừng đánh mất sự cân bằng. Giống như một bậc cha mẹ luôn dõi theo sự phát triển của đứa con nhỏ vậy.

Mỗi khi nhận thấy bản thân đang phản ứng trong sợ hãi, đừng tự “dằn vặt” vô ích làm gì. Hãy nhẹ nhàng tự nhủ rằng tận sâu bên trong, bạn luôn khao khát hành động từ một cái tâm an nhiên và tự tại.

Review sách Làm thế nào để nhận biết Thượng đế (Deepak Chopra)

Lời kết: Sức mạnh định hình thực tại của tâm thức

Như bác sĩ Chopra nhiều lần nhấn mạnh, không có “hồi kết” cho hành trình tâm linh. Chúng ta không xuất hiện trên mặt đất để trở thành những con người hoàn hảo, mà để quan sát và thấu hiểu xem tâm hồn đang thôi thúc ta khám phá điều gì.

Một khi tâm hồn đạt tới sự trưởng thành toàn diện, thì hẳn không có gì là không thể.

Nếu bạn hỏi tôi tại sao tôi luôn cố gắng tìm hiểu về Thượng đế, câu trả lời của tôi là như sau: Tôi muốn trở thành một Đấng sáng tạo. Đây chính là cốt lõi của tâm linh: được làm chủ sự tồn tại của chính mình, tự kiến tạo vận mệnh cá nhân. Thực tế trong vô thức, não bộ của bạn vẫn đang không ngừng theo đuổi mục tiêu đó đấy thôi.

Deepak Chopra, ‘Làm thế nào để nhận biết Thượng đế’

Và cuối cùng, tôi xin khép lại dòng suy niệm của mình bằng lời chứng thực sau đây – một thông điệp cảm ơn ngắn gọn được in trên bìa tác phẩm. Mười năm trước, những lời này đã thu hút tôi như một thỏi nam châm – một sợi chỉ sáng soi đường giúp tôi thoát khỏi mê cung cuộc đời.

Tác giả của lời chứng ấy không ai khác, chính là Đức Đạt Lai Lạt Ma.

Tôi xin chúc mừng bác sĩ Deepak Chopra về cuốn sách tuyệt vời này. Nó đã đem đến cho độc giả một đề tài về tôn giáo – nhưng dưới góc nhìn của khoa học. Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm của Deepak Chopra rằng: Nếu chúng ta muốn thay đổi thế giới, thì trước hết phải thay đổi bản thân mình. Đây cũng chính là thông điệp mà tôi luôn muốn truyền đạt.

Có thể bạn quan tâm:

• Review sách Bí mật của nước (Masaru Emoto): Thông điệp sự sống giữa thế giới hiện đại
• 14 sách tâm linh hay nên đọc cho hành trình đi tìm chân lý
• Top 10 sách về ý nghĩa cuộc sống: Đọc & ngẫm để ‘thức tỉnh’ & sống trọn vẹn nhất
• 14 sách hay về khám phá bản thân: Khởi đầu cho hành trình vạn dặm