Dụ ngôn Hasidic về người vô thần

Một người vô thần nhìn ra thế giới từ cửa sổ thực tế có thể đang ở gần Thượng đế hơn nhiều so với một tín đồ bị mắc kẹt trong ấn tượng lệch lạc của anh ta về Thượng đế.

Martin Buber

Một người môn đồ đến gặp Sư phụ và hỏi:

“Thưa Thầy, Thầy dạy rằng Thượng đế tạo ra vạn vật trên thế gian đều có lý do, và ta có thể học hỏi từ mọi thứ. Nhưng xin Thầy cho con biết, tại sao Thượng đế lại tạo ra người vô thần? Mục đích của họ là gì, và ta có thể học được điều gì từ một kẻ phủ nhận sự tồn tại của Thượng đế?”

Sư phụ mỉm cười và đáp:

“Thượng đế tạo ra người vô thần để dạy chúng ta một bài học vô cùng quan trọng về lòng nhân ái đích thực.”

Người môn đồ bối rối hỏi lại: “Là thế nào hả Thầy?”

Sư phụ giải thích:

“Khi ai đó đến cầu xin sự giúp đỡ và nói rằng họ đang đói khát hay tuyệt vọng, con tuyệt đối không được nói với họ: ‘Hãy có niềm tin, hãy cầu nguyện với Thượng đế, vì Ngài sẽ ban phát cho anh.’ Con không được phép đùn đẩy trách nhiệm của mình lên đấng tối cao.”

“Thay vào đó, ngay chính khoảnh khắc ấy, con phải hành động như thể không hề có Thượng đế nào tồn tại trong vũ trụ này. Con phải trở thành một người vô thần. Con phải coi như không có Cha trên trời nào sẽ ra tay giúp đỡ, không có sự can thiệp nào sẽ tới từ thiên đường, và nếu con không cho người ấy ăn hay giúp đỡ họ, thì sẽ chẳng có ai làm điều đó cả. Con phải gánh vác toàn bộ trách nhiệm với sự sống còn của họ lên đôi vai mình, và hành động hoàn toàn từ lòng trắc ẩn trong tim con.”

Nguồn: Martin Buber, "Tales of the Hasidim"

Sáng tạo không phải là hành động Thượng đế tự mở rộng chính mình, mà là sự rút lui, sự từ bỏ... Thượng đế từ bỏ chính mình vì chúng ta, để qua đó ban cho ta khả năng từ bỏ chính mình vì Ngài. Sự đáp đền ấy, tiếng vang ấy — dẫu phải đối mặt với nguy cơ bị con người khước từ — chính là lý do duy nhất biện minh cho sự “điên rồ” của tình yêu trong công cuộc sáng tạo.

Tôn giáo nào rao giảng về tinh thần từ bỏ này, về khoảng cách tự nguyện ấy, về sự tự ẩn mình của Thượng đế, về sự hiện diện của Ngài ngay tại trần gian, ẩn đằng sau mọi hình tướng... những tôn giáo ấy mới là tôn giáo chân chính, là những bản dịch khác nhau của Đại Khải Huyền.

Ngược lại, tôn giáo nào mô tả Thượng đế như một thế lực quyền năng, có quyền hành động và sai khiến theo tùy ý thì đều là giả dối. Dù có là tôn giáo độc thần đi chăng nữa, bản chất nó vẫn là thờ cúng ngẫu tượng.

Simone Weil

Có thể bạn quan tâm:

• Nietzsche & Dostoevsky đối thoại (hư cấu)
• Đức tin triết học (Philosophical faith): Cầu nối giữa lý trí & Siêu việt
• Chủ nghĩa hiện sinh Kitô giáo: Từ giáo điều đến Thực tại tối hậu
• Ý nghĩa của đau khổ: Chuyển hóa tổn thương thành trí tuệ
• Giả sử cho tôi 3 ngày mắt sáng | Helen Keller